Hiệu quả hoạt động tư vấn của dược sĩ trong tuân thủ sử dụng thuốc ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2 điều trị ngoại trú tại bệnh viện Đại học Y Hải Phòng
Cơ quan, tổ chức của tác giả
DOI:
https://doi.org/10.59882/1859-364X/194Từ khóa:
tuân thủ sử dụng thuốc; dược lâm sàng; đái tháo đường; ngoại trúTóm tắt
Nghiên cứu can thiệp, đánh giá hiệu quả can thiệp tư vấn của dược sĩ về tuân thủ sử dụng thuốc (TTSDT) với 66 bệnh nhân (BN) đái tháo đường (ĐTĐ) typ 2 điều trị ngoại trú tại bệnh viện Đại học Y Hải Phòng từ 01/01/2023 đến 30/06/2023. Mỗi BN tham gia nghiên cứu được tham gia phỏng vấn trực tiếp 2 lần và tư vấn 1 lần: lần 1 nghiên cứu viên (NCV) khảo sát thực trạng TTSDT của BN qua bộ câu hỏi từ đó đánh giá điểm TTSDT của BN và phát hiện các vấn đề liên quan đến TTSDT, sau đó NCV tiến hành tư vấn về tuân thủ sử dụng thuốc căn cứ theo những vấn đề được phát hiện; lần 2 (sau lần phỏng vấn 1 từ 83-97 ngày) NCV tiến hành đánh giá lần 2 thực trạng TTSDT của BN. Kết quả hoạt động tư vấn của dược sĩ được đánh giá thông qua sự thay đổi của mức độ TTSDT (theo thang đo Morisky – 8) và kết quả điều trị (chỉ số gluose máu lúc đói, HbA1c). Can thiệp tư vấn của dược sĩ đã giúp cải thiện tổng điểm TTSDT của BN, từ 6 (IQR: 5,8-7) lên 7 (IQR: 6,1-8) (p=0,0002). Tỉ lệ BN TTSDT tăng 15,2% sau tư vấn (từ 63,6% lên 78,8%, p=0,02445). Giá trị glucose máu lúc đói giảm từ 7,0 (IQR: 6,2-8,1) xuống 6,2 (IQR: 5,8-7,2) với p=<0,0001. Chỉ số HbA1c giảm từ 6,7% (IQR: 6,1-7,9%) xuống 6,6 (IQR: 6,0-6,9) với p=0,0179. Hoạt động tư vấn của dược sĩ đã giúp giảm tỉ lệ không TTSDT, góp phần kiểm soát đường huyết. Vì vậy, hoạt động tư vấn của dược sĩ về TTSDT cho các BN ĐTĐ ngoại trú nên được tiếp tục phát triển và nhân rộng tại các cơ sở khám, chữa bệnh.
Tài liệu tham khảo
Zheng Y, Ley SH, Hu FB. Global aetiology and epidemiology of type 2 diabetes mellitus and its complications. Nature reviews Endocrinology. 2018 Feb;14(2):88-98. PubMed PMID: 29219149. Epub 2017/12/09. eng.
International Diabetes Federation. IDF Atlas,. 2021.
Mogre V, Johnson NA, Tzelepis F, Shaw JE, Paul C. A systematic review of adherence to diabetes self-care behaviours: Evidence from low- and middle-income countries. Journal of Advanced Nursing. 2019;75(12):3374-89.
Stephen Kaggwa Lwanga, Stanley Lemeshow, World Health Organization. Sample size determination in health studies: a practical manual. 1991.
Sahoo J, Mohanty S, Kundu A, Epari V. Medication Adherence Among Patients of Type II Diabetes Mellitus and Its Associated Risk Factors: A Cross-Sectional Study in a Tertiary Care Hospital of Eastern India. Cureus. 2022 Dec;14(12):e33074. PubMed PMID: 36721541. PMCID: PMC9883658. Epub 2023/02/02. eng.
Trần Thị Thùy Nhi, Lê Chuyển. Nghiên cứu tuân thủ sử dụng thuốc theo thang điểm Morisky (MMAS-8) và hiệu quả tư vấn trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Tạp chí Nội tiết và Đái tháo đường. 2021;46:198 - 212.
Bộ Y tế. Quyết định 5841/QĐ - BYT ngày 30/12/2020 về việc Ban hành tài liệu chuyên môn "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2"2020.
Morisky DE, Ang A, Krousel-Wood M, Ward HJ. Predictive validity of a medication adherence measure in an outpatient setting. Journal of clinical hypertension (Greenwich, Conn). 2008 May;10(5):348-54. PubMed PMID: 18453793. PMCID: PMC2562622. Epub 2008/05/06. eng.
Swe K, Reddy SSK. Improving Adherence in Type 2 Diabetes. Clin Geriatr Med. 2020 Aug;36(3):477-89. PubMed PMID: 32586476. Epub 2020/06/27. eng.
Almutairi N, Hosseinzadeh H, Gopaldasani V. The effectiveness of patient activation intervention on type 2 diabetes mellitus glycemic control and self-management behaviors: A systematic review of RCTs. Primary care diabetes. 2020 Feb;14(1):12-20. PubMed PMID: 31543458. Epub 2019/09/24. eng.
Bukhsh A, Khan TM, Phisalprapa P, Duangjai A, Saokaew S, Nawaz MS, et al. Impact of Pharmacist-Led Diabetes Self-Care Education on Patients With Type 2 Diabetes in Pakistan: A Randomized Controlled Trial. Frontiers in pharmacology. 2022;13:754999. PubMed PMID: 35222018. PMCID: PMC8864215. Epub 2022/03/01. eng.
Korcegez EI, Sancar M, Demirkan K. Effect of a Pharmacist-Led Program on Improving Outcomes in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus from Northern Cyprus: A Randomized Controlled Trial. Journal of managed care & specialty pharmacy. 2017 May;23(5):573-82. PubMed PMID: 28448779. PMCID: PMC10397999 Sancar for the clinical pharmacy program at Near East University, Health Sciences Institute, Northern Cyprus, and received no external funding. The authors have no potential conflicts of interest to report. Study concept and design were contributed by Korcegez, with assistance from Sancar and Demirkan. Korcegez took the lead in data collection, and data interpretation was performed by Korcegez, along with Sancar and Korcegez. The manuscript was written and revised by Korcegez, along with Sancar, and with assistance from Demirkan. Epub 2017/04/28. eng.
Rhee MK, Slocum W, Ziemer DC, Culler SD, Cook CB, El-Kebbi IM, et al. Patient adherence improves glycemic control. The Diabetes educator. 2005 Mar-Apr;31(2):240-50. PubMed PMID: 15797853. Epub 2005/03/31. eng.
Sah B, Basyal D, Gaire A. Medication non-adherence among type-II diabetes mellitus out-patients attending at tertiary care hospital, Nepal. Clin Pharmacol Biopharm. 2021;1:7.
Mukherjee S, Sharmasarkar B, Das KK, Bhattacharyya A, Deb A. Compliance to anti-diabetic drugs: observations from the diabetic clinic of a medical college in kolkata, India. Journal of clinical and diagnostic research : JCDR. 2013 Apr;7(4):661-5. PubMed PMID: 23730641. PMCID: PMC3644439. Epub 2013/06/05. eng.
Tavares NU, Bertoldi AD, Thumé E, Facchini LA, França GV, Mengue SS. [Factors associated with low adherence to medication in older adults]. Revista de saude publica. 2013 Dec;47(6):1092-101. PubMed PMID: 24626547. PMCID: PMC4206106. Epub 2014/03/15. Fatores associados à baixa adesão ao tratamento medicamentoso em idosos. por.
Trương Lê Thùy Nguyên, Lê Tường Vy, Phạm Thị Thu Hiền, . Khảo sát tình hình sử dụng thuốc hạ đường huyết và mức độ tuân thủ sử dụng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ - Khoa học Sức khỏe. 2022;3(1):338 - 45.